![\"\"](\"http:\/\/agorapostasi.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/IMG_6753.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\nKitap, Amerika\u2019da bulunan Baltimore Silah Kul\u00fcb\u00fc\u2019n\u00fcn uzay silah\u0131 icat etmesi ve bunun \u00fczerine Ay\u2019a bir yolculuk ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcyor. Ay\u2019a yolculuk fikri ve bunun i\u00e7in yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar, bilimsel haz\u0131rl\u0131klar d\u00f6nemin bilimini hangi noktada oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Kitab\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde Cambridge G\u00f6zlemevi\u2019ne Ay\u2019a Yolculuk yap\u0131labilmesi i\u00e7in hangi \u015fartlar\u0131n uygun olmas\u0131yla ilgili birtak\u0131m sorular g\u00f6nderiyorlar. Ve asl\u0131nda bu sorular, astronomi tarihi ve fizik tarihi yaz\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Cambridge G\u00f6zlemevi\u2019nin verdi\u011fi cevaplar ise d\u00f6nemin bilimsel anlay\u0131\u015f\u0131yla ve astronomisiyle ilgili bize bilgiler veriyor.<\/p>\n\n\n\n
Bu sorulardan birincisi, \u201cAy\u2019a bir mermi g\u00f6nderilebilir mi?\u201d sorusuna Cambridge G\u00f6zlemevi\u2019nin verdi\u011fi cevaba bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, yer\u00e7ekimi ile ilgili problemlerden bahsedildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Birinci sorunun cevab\u0131nda, Yeterli h\u0131z verildi\u011fi takdirde Ay\u2019a bir merminin g\u00f6nderilebilece\u011finden bahsediliyor. Ve bunu \u201cYerk\u00fcre\u2019den uzakla\u015ft\u0131k\u00e7a, yer\u00e7ekimi, uzakl\u0131\u011f\u0131n karesi oran\u0131nda azal\u0131r, yani, uzakl\u0131k \u00fc\u00e7 misli art\u0131nca, yer\u00e7ekimi dokuz kat d\u00fc\u015fer. Dolay\u0131s\u0131yla merminin a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 h\u0131zla azalacak\u2026..o anda, merminin en k\u00fc\u00e7\u00fck bir a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 kalmayacak ve bu noktay\u0131 a\u015fabilirse, Ay \u00e7ekiminin etkisiyle Ay\u2019a d\u00fc\u015fecektir.\u201d olarak a\u00e7\u0131kl\u0131yor. Bu cevaba bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Newton\u2019un g\u00f6r\u00fc\u015flerinin art\u0131k kabul edildi\u011fi bir d\u00f6nem oldu\u011funu, evrensel \u00e7ekim kuvvetinin kab\u00fcl\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcyoruz. Newton\u2019un yer\u00e7ekimini a\u00e7\u0131klamas\u0131, Ay\u2019\u0131n y\u00f6r\u00fcngesinin, yer\u00e7ekimi kuvvetini \u00e7\u00f6z\u00fcmlemesi konular\u0131nda bu sorular astronomi tarihi yaz\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda \u00f6nem kazan\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"http:\/\/agorapostasi.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/IMG_6744.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n\u0130kinci olarak \u201cD\u00fcnya ile uydusu aras\u0131ndaki tam uzakl\u0131k nedir?\u201d diye sorulan sorunun cevab\u0131nda, \u201cYerk\u00fcre \u00e7evresinde bir \u00e7ember de\u011fil, bir elips \u00e7izmekte olup gezegenimiz bunun odak noktalar\u0131ndan birinde bulunmaktad\u0131r. Bunun sonucu olarak, Ay kimi zaman D\u00fcnya\u2019ya yakla\u015fmakta, kimi zaman uzakla\u015fmaktad\u0131r.\u201d diyor. Bu cevap Sevgili Bilim Tarih\u00e7ilerinin ak\u0131llar\u0131na tabi ki Sevgili Kepler\u2019i getirdi, \u00f6yle de\u011fil mi? ? Eveeet art\u0131k d\u00fczd\u00fcnyac\u0131lar, yer merkezli evren modelciler kalmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re bu cevapta G\u00fcne\u015f merkezli evren modelinin kesin kab\u00fcl\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6ylesine kabul edilmi\u015f ki direkt Kepler\u2019in o me\u015fhur yasalar\u0131 oldu\u011fu gibi al\u0131nm\u0131\u015f. Kepler, Birinci ve \u0130kinci Yasas\u0131\u2019nda bu cevaptaki meseleyi a\u00e7\u0131kl\u0131yordu.<\/p>\n\n\n\n
Kepler\u2019in Birinci Yasas\u0131: \u201cHer gezegen, odak noktalar\u0131ndan birinde G\u00fcne\u015f\u2019in bulundu\u011fu eliptik y\u00f6r\u00fcngelerde dolan\u0131r.\u201d<\/strong><\/p>\n\n\n\n Kepler\u2019in \u0130kinci Yasas\u0131: \u201cGezegenler y\u00f6r\u00fcngeleri etraf\u0131nda e\u015fit zaman aral\u0131klar\u0131nda e\u015fit alanlar tarar<\/strong>.\u201d<\/p>\n\n\n\n \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc ve d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc soruda, \u201cYeterli ilk h\u0131zla yola \u00e7\u0131kar\u0131lacak merminin yolculu\u011fu ka\u00e7 g\u00fcn s\u00fcrecektir, dolay\u0131s\u0131yla belli bir noktada Ay\u2019la bulu\u015fabilmesi i\u00e7in ne zaman f\u0131rlamas\u0131 gerekir?\u201d ve \u201cAy, mermiyle bulu\u015fabilmek i\u00e7in en uygun duruma ne zaman gelecektir?\u201d sorular\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu sorular bizi astronomi tarihi yaz\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131nda, co\u011frafyan\u0131n, zaman\u0131n, mekan\u0131n \u00f6nemli olu\u015fuyla ilgili hikayeye g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu sorular\u0131n cevab\u0131n\u0131 verebilmek i\u00e7in iyi bir g\u00f6zlem gerekiyor. Ve bunun i\u00e7in de sistemli ve periyodik bir \u015fekilde Ay\u2019\u0131n durumunun incelenmesi gerekiyor. Astronomi tarihinde bu g\u00f6zlem kay\u0131tlar\u0131n\u0131n sistemli bir \u015fekilde kay\u0131t edildi\u011fi ziclere, almanaklara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu g\u00f6zlemlerin hangi zamanda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na, hangi konumda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na ve hatta hangi g\u00f6zlem aletleriyle yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131na dikkat etmeli. \u00c7\u00fcnk\u00fc biliyoruz ki, g\u00f6zlemci hangi tarihte ve hangi co\u011frafyada ise g\u00f6zlemler ona g\u00f6re de\u011fi\u015fiyor ve farkl\u0131 mekanlara, zamanlara g\u00f6re verilen farkl\u0131l\u0131k g\u00f6steriyordu. Bu sebeple bu sorular bilim tarihi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli bir yerde.<\/p>\n\n\n\n Be\u015finci ve ve alt\u0131nc\u0131 sorulara bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu sorular\u0131n g\u00f6zlemcinin konumuyla ilgili oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Ve bu da asl\u0131nda yine co\u011frafya bilgisiyle do\u011frudan ba\u011flant\u0131l\u0131 bir \u015fey. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k burada enlemler de i\u015fin i\u00e7ine giriyor. Haydi bakal\u0131m bu da nereden \u00e7\u0131kt\u0131? ? Sorularda, \u201cMermiyi atacak topla g\u00f6\u011f\u00fcn hangi noktas\u0131na ni\u015fan al\u0131nmal\u0131d\u0131r?\u201d ve \u201cMermi yola \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 anda Ay g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn neresinde olacakt\u0131r?\u201d problemlerini ve zaman tayiniyle ilgili problemlerini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu sorular\u0131n cevaplar\u0131nda, g\u00f6zlemcinin bulundu\u011fu yerin tepe noktas\u0131ndan bahsediliyor. Yani zenit ve nadir meselesi. Yine burada bilim tarihi yaz\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda astronomi terimlerinin de \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n\n\n\n Bilim Tarihi boyunca astronominin belli zamanlarda, belli ihtiya\u00e7lara g\u00f6re kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6rne\u011fin \u0130slam D\u00fcnya\u2019s\u0131nda namaz vakitleri ve k\u0131ble tayini a\u00e7\u0131s\u0131ndan astronomi bilgisi \u00f6nemliydi. Dolay\u0131s\u0131yla takvim haz\u0131rlama ihtiyac\u0131 ve y\u00f6n tayini ihtiyac\u0131 astronomi \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda \u00f6nemli bir yere sahipti. Ve ayn\u0131 zamanda Antik d\u00f6nemde de tar\u0131msal ve mevsimler sebeplerden dolay\u0131 \u00e7o\u011fu kez astronomi bilgisine dan\u0131\u015f\u0131l\u0131yordu. Ayn\u0131 zamanda tarih boyunca denizcilikte de astronomi bilgisi bir\u00e7ok anlamda bir ihtiya\u00e7t\u0131. Ve bunlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir de astroloji ile ve mitoloji ile ilgili ba\u011flamlar da bulunuyordu.<\/p>\n\n\n\n Bu sebeple Ay\u2019\u0131n evreleri, Gezegenler\u2019in konumu, y\u0131ld\u0131zlar\u0131n konumu, hareketleri tarih boyunca her zaman incelenmi\u015f ve g\u00f6zlemleri yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla pratik astronomi, kuramsal astronomi gibi astronomide farkl\u0131 alanlar oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Ay\u2019a Yolculuk kitab\u0131nda, bu sorular\u0131n ard\u0131ndan son olarak, Cambridge G\u00f6zlemevi\u2019nin, kuramsal astronomi konular\u0131nda b\u00fct\u00fcn olanaklar\u0131yla hizmetelerinde oldu\u011funu bildiriyor. Bu anlamda kuramsal astronomi, pratik astronomi a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00f6nemin astronomisinin hangi noktada oldu\u011funu anlayabiliyoruz.<\/p>\n\n\n\n Kitapta, bu sorular ve cevaplar\u0131n ard\u0131ndan bir de \u201cAy\u2019\u0131n \u00d6yk\u00fcs\u00fc\u201deden bahsediliyor. bu k\u0131s\u0131mda Thales\u2019in d\u00fc\u015f\u00fcncelerinden Aristarkhos\u2019un d\u00fc\u015f\u00fcncelerine kadar, Kopernik sisteminden Herschel\u2019in ke\u015fiflerine kadar bir\u00e7ok bilgiyi okuyucuya sunuyor. Asl\u0131nda bu k\u0131s\u0131ma k\u0131sa bir astronomi tarihi diyebiliriz. Asl\u0131nda tam bu b\u00f6l\u00fcm i\u00e7in okunmaya de\u011fer bir kitap! Medeniyetlerin Ay\u2019a y\u00fckledi\u011fi anlamlar\u0131 ve verdikleri isimlerden bahsederken ayn\u0131 zamanda Ay ile ilgili ke\u015fiflerden de s\u00f6z ediyor. Ve burada medeniyetlerin, dini kabullerin farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131n astronomiye yans\u0131y\u0131\u015f\u0131n\u0131 da g\u00f6stermi\u015f bize sevgili Jules Verne. Asl\u0131nda b\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcmde Jules Verne\u2019in b\u00f6yle bir kitap yazabilmesi i\u00e7in yaln\u0131zca edebiyat\u00e7\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorum, tam bir bilim insan\u0131 ve bilim tarih\u00e7isi edas\u0131yla yaz\u0131vermi\u015f. \u00c7ok da g\u00fczel yapm\u0131\u015f. Te\u015fekk\u00fcrler Jules Verne!<\/p>\n\n\n\n Ay\u2019\u0131n \u00d6yk\u00fcs\u00fc k\u0131s\u0131mda Jules Verne, \u0130slam Medeniyeti\u2019nin \u00f6nemli Ay takvimine g\u00f6z k\u0131rpmay\u0131 unutmam\u0131\u015f:<\/p>\n\n\n\n \u201cMuhammediler D\u00fcnya\u2019n\u0131n bu sad\u0131k dostuna (Ay\u2019a) nas\u0131l bir g\u00f6n\u00fcl borcuyla ba\u011fl\u0131 bulunduklar\u0131n\u0131 anlam\u0131\u015f, aylar\u0131n\u0131 onun dola\u015f\u0131m\u0131na g\u00f6re d\u00fczenlemi\u015flerdir.\u201d<\/em> Ve ilerleyen b\u00f6l\u00fcmlerde Ay\u2019a yolculuk i\u00e7in bir ba\u011f\u0131\u015f kampanyas\u0131 d\u00fczenleniyor ve bunun i\u00e7in baz\u0131 devletlerde bankalarda ba\u011f\u0131\u015f fonu a\u00e7\u0131l\u0131yor. Ve bu listede \u0130stanbul-Osmanl\u0131 Bankas\u0131 da ge\u00e7iyor. Bunun \u00fczerine \u201cOsmanl\u0131 da \u00e7ok elia\u00e7\u0131k davrand\u0131; asl\u0131nda bu i\u015fle do\u011frudan do\u011fruya ilgiliydi; ger\u00e7ekten de, Ay, hem y\u0131l\u0131n\u0131 hem de oru\u00e7 ay\u0131 olan ramazan\u0131 d\u00fczenlemekteydi. Dolay\u0131s\u0131y\u015fa bir milyon \u00fc\u00e7 y\u00fcz yetmi\u015f iki bin alt\u0131 y\u00fcz k\u0131rk kuru\u015ftan daha az\u0131n\u0131 vermezdi ve bunu, Asya\u2019y\u0131 Avrupa\u2019ya ba\u011flayan kap\u0131y\u0131 y\u00f6neten h\u00fck\u00fcmetin bask\u0131s\u0131n\u0131 hissettirecek bir ivedilikle yapt\u0131.\u201d<\/em> c\u00fcmlesi ge\u00e7iyor. ?<\/p>\n\n\n\n \u201cAy da sanki kendisinden s\u00f6z edildi\u011fini anlam\u0131\u015f gibi, \u00e7evresindeki ate\u015fleri yo\u011fun \u0131\u015f\u0131mas\u0131yla bast\u0131rarak, dingin bir g\u00f6rkemle parl\u0131yordu. B\u00fct\u00fcn Yankiler g\u00f6zlerini onun parlak yuvarla\u011f\u0131na \u00e7evirmi\u015fti; kimi eliyle selaml\u0131yor, kimi de en tatl\u0131 adlarla sesleniyordu ona; baz\u0131lar\u0131 g\u00f6z karar\u0131yla boyunu bosunu \u00f6l\u00e7\u00fcyor, kimileriyse yumruk sall\u0131yordu.\u201d<\/span><\/em><\/strong><\/p>\n\n\n\n Jules Verne-Ay\u2019a Yolculuk<\/em><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u0130nsan\u0131n Ay \u00fczerinde ilk y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fcnden neredeyse y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce yaz\u0131lm\u0131\u015f olan \u00e7o\u011fumuzun bildi\u011fi, \u00e7ocuk kitab\u0131 olarak okudu\u011fumuz, ilk defa 1865\u2019te yay\u0131mlanm\u0131\u015f Jules Verne\u2019in \u201cAy\u2019a Yolculuk\u201d kitab\u0131nda d\u00f6nemin biliminin hangi noktada…<\/p>\n![\"\"](\"http:\/\/agorapostasi.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/IMG_6745.gif\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"http:\/\/agorapostasi.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/IMG_6748-1.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"http:\/\/agorapostasi.com\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/IMG_6746.jpg\")