{"id":21,"date":"2020-05-09T13:51:00","date_gmt":"2020-05-09T13:51:00","guid":{"rendered":"http:\/\/agorapostasi.com\/?p=21"},"modified":"2021-07-07T11:09:12","modified_gmt":"2021-07-07T11:09:12","slug":"bilim-tarihimizde-oncu-bir-kadin-remziye-hisar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/agorapostasi.com\/?p=21","title":{"rendered":"Bilim Tarihimizde \u00d6nc\u00fc Bir Kad\u0131n: Remziye Hisar"},"content":{"rendered":"\n
\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Osmanl\u0131\u2019n\u0131n son d\u00f6nemlerinde ve Cumhuriyet d\u00f6neminde erkek egemenli\u011finin bask\u0131n oldu\u011fu bilim d\u00fcnyas\u0131nda pek \u00e7ok kad\u0131n \u00f6nc\u00fcler g\u00f6r\u00fcyoruz. Peki tarihimizin bu g\u00fczel kad\u0131nlar\u0131n\u0131 yeterince tan\u0131yor muyuz? Osmanl\u0131\u2019n\u0131n son d\u00f6nemlerine kadar k\u0131z \u00e7ocuklar\u0131 yaln\u0131zca S\u0131byan mekteplerine gidebiliyordu. Ancak Tanzimat d\u00f6neminden ve II. Me\u015frutiyet\u2019ten sonra kad\u0131nlar\u0131n e\u011fitim haklar\u0131n\u0131 aramas\u0131yla ve m\u00fccadeleleriyle y\u00fcksek\u00f6\u011fretimde yer almaya ba\u015flad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6zellikle \u0130nas Dar\u00fclf\u00fcnunu, Dar\u00fclmuallimat, Dar\u00fclf\u00fcnun gibi kurulan kurumlar bu anlamda \u00f6nem ta\u015f\u0131yor. Bir\u00e7ok bask\u0131ya ra\u011fmen, s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n ve b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar\u0131n sonunda pek \u00e7ok g\u00fczel \u015feyi ba\u015farm\u0131\u015f bilim kad\u0131nlar\u0131m\u0131z var. Remziye Hisar ise bu kad\u0131nlardan sadece biri\u2026<\/p>\n\n\n\n

Kimya Tarihimizin \u00f6nc\u00fc kad\u0131nlar\u0131ndan biri olan Remziye Hisar, 1902 y\u0131l\u0131nda \u00dcsk\u00fcp\u2019te do\u011fuyor. Ailesi uzun y\u0131llar \u00dcsk\u00fcp\u2019te ya\u015fad\u0131ktan sonra Me\u015frutiyet\u2019in ilan\u0131ndan bir y\u0131l kadar sonra \u0130stanbul\u2019a ta\u015f\u0131n\u0131yorlar. Remziye Hisar, \u00e7e\u015fitli mekteplerde ba\u015far\u0131l\u0131 bir \u015fekilde okuduktan sonra Emirgan \u0130nas R\u00fc\u015ftiyesi\u2019ne kay\u0131t oluyor. Mekteblerindeki ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131 burada da devam ettiriyor. \u0130nat R\u00fc\u015ftiyesi’ne sevdi\u011fi T\u00fcrk\u00e7e \u00f6\u011fretmeni L\u00fctfiye Nigar Han\u0131m, Dar\u00fclmuallimat\u2019a tayin edilince Remziye Hisar da Dar\u00fclmuallimat\u2019ta \u00f6\u011frenimini devam ettirmek istiyor ve \u0130stanbul Dar\u00fclmuallimat\u2019a yaz\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Dar\u00fclmuallimat, K\u0131z R\u00fc\u015ftiye okullar\u0131ndaki kad\u0131n \u00f6\u011fretmen say\u0131lar\u0131n\u0131n azl\u0131\u011f\u0131 sebebiyle, r\u00fc\u015ftiyeler i\u00e7in \u00f6\u011fretmenler yeti\u015ftiren bir kad\u0131n \u00f6\u011fretmen okuluydu. Dar\u00fclmuallimat\u2019\u0131n ders programlar\u0131nda ise genel olarak Diki\u015f-Nak\u0131\u015f, Ahlak Dersi, \u00c7ama\u015f\u0131r Y\u0131kama-\u00dct\u00fc gibi yaln\u0131zca kad\u0131nlara atfedilen g\u00f6revlerin ders olarak okutuldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Bunlara ek olarak Edebiyat, Co\u011frafya, Riyaziyat, Musiki, Resim, Fen Bilimleriyle ilgili dersler de vard\u0131. Fakat bu derslerin ne kadar yo\u011fun bir \u015fekilde yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131yla ilgili kesin bir bilgi yok.<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

\"\"
K\u0131z Muallim Mektebi Y\u0131llar\u0131<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Remziye Hisar, Dar\u00fclmuallimat\u2019ta okudu\u011fu s\u0131ralarda Matematik ve Fen bilimleri derslerinin genel olarak bo\u015f ge\u00e7ti\u011fini ifade ediyor. Ve daha sonra Sorbonne \u00dcniversitesi\u2019nde Kimya b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde e\u011fitim g\u00f6r\u00fcrken daha \u00f6nce g\u00f6rm\u00fc\u015f oldu\u011fu Matematik e\u011fitiminin yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve bu y\u00fczden Sorbonne \u00dcniversitesi\u2019nde \u00e7ok s\u0131k\u0131nt\u0131lar \u00e7ekti\u011fini ve kendi ba\u015f\u0131na matematik \u00f6\u011frenmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlat\u0131yor. Bu s\u0131k\u0131nt\u0131lara ra\u011fmen Remziye Hisar, 1919 y\u0131l\u0131nda Dar\u00fclmuallimat\u2019tan birincilikle mezun olduktan sonra Dar\u00fclf\u00fcnun\u2019un Kimya b\u00f6l\u00fcm\u00fcne yaz\u0131l\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Remziye Hisar, Kimya b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc se\u00e7mesini \u201cFen derslerinde daima, kanunlarda olsun di\u011fer \u015feylerde olsun, hep yabanc\u0131 isim olmas\u0131, bir tek T\u00fcrk ad\u0131 olmamas\u0131 beni kahrederdi. Sanki o eksi\u011fi ben tamamlayacakm\u0131\u015f\u0131m zannederdim.\u201d<\/span> diyerek a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Kimya b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde 2 ay e\u011fitim g\u00f6rd\u00fckten sonra Bak\u00fc\u2019de bulunan Dar\u00fclmuallimat\u2019a muallime olarak gidiyor fakat Dar\u00fclmuallimat\u2019ta ders veremiyor. Remziye Hisar, kendisini Kafkasya\u2019n\u0131n o d\u00f6nemki kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131klar\u0131 i\u00e7inde buluyor ancak bilmedi\u011fi bir \u015fehirde olu\u015fu ve s\u0131k\u0131nt\u0131lar onu y\u0131ld\u0131rm\u0131yor. Dar\u00fclmuallimat\u2019ta ders verememi\u015f olsa da ilk hocal\u0131\u011f\u0131n\u0131 Dar\u00fclmuallim\u2019de, yani Erkek Okulu\u2019nda yap\u0131yor ve daha sonra \u0130stanbul\u2019a geri d\u00f6n\u00fcyor. Remziye Hisar\u2019\u0131n e\u011fitime, bilime vermi\u015f oldu\u011fu \u00f6nemi \u0130stanbul\u2019dan hi\u00e7 bilmedi\u011fi bir \u015fehire, Bak\u00fc\u2019ye gidi\u015finden ve bu g\u00fczel g\u00fc\u00e7l\u00fc duru\u015fundan anlayabiliyoruz.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Adana Dar\u00fclmuallimat y\u0131llar\u0131<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

O s\u0131ralarda T\u0131p Doktoru Re\u015fit S\u00fcreyya G\u00fcrsey ile olan evlili\u011fi ger\u00e7ekle\u015fiyor ve T\u00fcrkiye\u2019nin en \u00f6nemli Fizik\u00e7ilerinden olan Feza G\u00fcrsey d\u00fcnyaya geliyor. \u0130stanbul\u2019a d\u00f6nd\u00fckten sonra 1922\u2019de Adana Dar\u00fclmuallimat\u2019a muaillime olarak tayin ediliyor. Fakat ilmini devam ettirmek istedi\u011fi i\u00e7in istifa ederek Paris\u2019e gidiyor. Burada Kimya e\u011fitimine devam etmek istiyor.<\/p>\n\n\n\n

Ve bunu \u201cKimyay\u0131 \u00e7ok l\u00fczumlu g\u00f6r\u00fcyordum. \u00c7\u00fcnk\u00fc fizikteki baz\u0131 geli\u015fmeler, kimyan\u0131n haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 ala\u015f\u0131mlar olmasa m\u00fcmk\u00fcn olamazd\u0131. Ve biraz da me\u00e7hul\u00fc aramak bana heyecan veriyordu.\u201d <\/span>c\u00fcmleleriyle anlat\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n

Sorbonne \u00dcniversitesi\u2019nde okudu\u011fu s\u0131rada Jean Baptiste Perrin, Georges Urbain ve Bilim Tarihi\u2019nin de\u011ferli bilim kad\u0131nlar\u0131ndan Kimyager Marie Curie gibi hocalar burada e\u011fitim veriyordu. <\/p>\n\n\n\n

\u201cBunlar\u0131n derslerini takip edebilmek, onlar\u0131 tan\u0131m\u0131\u015f olmak, bana \u00e7ekti\u011fim b\u00fct\u00fcn zahmetleri unutturuyordu.\u201d <\/span>c\u00fcmleleriyle o g\u00fcnlerini anlat\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Remziye Hisar Sorbonne \u00dcniversitesi\u2019nde iken. (En solda, ayakta duruyor)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Remziye Hisar, Sorbonne \u00dcniversitesi\u2019nde Umumi Kimya Laboratuvar\u0131, Tatbiki Kimya Laboratuvar\u0131 ve Biyokimya Laboratuvar\u0131\u2019nda dersler alarak, \u00e7al\u0131\u015fmalar yaparak e\u011fitimini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyor. Kimya Sertifikas\u0131 ald\u0131ktan sonra \u0130stanbul\u2019a d\u00f6n\u00fcyor ve Erenk\u00f6y Lisesi\u2019nde Kimya hocal\u0131\u011f\u0131na ba\u015fl\u0131yor. Fakat daha sonra doktoras\u0131n\u0131 yapmak \u00fczere k\u0131z\u0131 Deha G\u00fcrsey\u2019i de yan\u0131na alarak Paris\u2019e geri d\u00f6n\u00fcyor. Prof. Paul Pascal dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131nda \u201cMetafosforik Asitler ve Tuzlar\u0131n\u0131n \u0130ncelenmesine Katk\u0131\u201d isimli tezini 1933\u2019te sunarak doktoras\u0131n\u0131 tamaml\u0131yor. Ve b\u00f6ylece Bilim Tarihimizin \u00f6nc\u00fc kad\u0131nlar\u0131ndan biri oluyor\u2026<\/p>\n\n\n\n

Bilinenin aksine Remziye Hisar, ilk kad\u0131n kimyac\u0131m\u0131z ya da ilk doktora yapan kad\u0131n kimyagerimiz de\u011fildir. Baz\u0131 bilgi eksikliklerinden dolay\u0131 durum b\u00f6yle g\u00f6z\u00fckse de Remziye Hisar\u2019dan \u00f6nce Dar\u00fclf\u00fcnun\u2019dan mezun olmu\u015f bir\u00e7ok kad\u0131n kimyager vard\u0131r. Doktora yapan ilk T\u00fcrk Kad\u0131n Kimyagerimiz ise Saffet R\u0131za Alpar\u2019d\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Saffet R\u0131za Alpar ile birlikte<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

1933 \u00dcniversite Kanunu ile \u0130stanbul\u2019a d\u00f6nerek \u0130stanbul \u00dcniversitesi Fen Fak\u00fcltesi\u2019nde Umumi Kimya do\u00e7entli\u011fi yap\u0131yor. Fakat orada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 olumsuzluklar nedeniyle Ankara\u2019da H\u0131fz\u0131ss\u0131hha Enstit\u00fcs\u00fc\u2019nde \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015fl\u0131yor ve burada T\u00fcrkiye\u2019deki meyve ve sebzelerin vitaminlerini sistemli olarak incelemeye ba\u015fl\u0131yor. Enstit\u00fc\u2019de iken laboratuvar\u0131n ko\u015fullar\u0131na ra\u011fmen bir\u00e7ok deney, ara\u015ft\u0131rma yapmaya devam ediyor. <\/p>\n\n\n\n

Daha sonra Eczac\u0131l\u0131k Mektebi\u2019nde, \u0130stanbul Teknik \u00dcniversitesi Makine Fak\u00fcltesi\u2019nde ve Maden Fak\u00fcltesi\u2019nde Analitik Kimya, Toksikoloji, Yakacak Kimyas\u0131 dersleri veriyor ancak Remziye Hisar\u2019\u0131n hayali T\u00fcrkiye\u2019de bir Kimya Fak\u00fcltesi kurulmas\u0131yd\u0131. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucunda \u201cAnalitik Laboratuvar\u0131\u201d isimli eserini ve \u201cFizik\u00ee Kimya\u201d isimli bir telif eser yay\u0131nl\u0131yor.<\/p>\n\n\n\n

Ve \u0130T\u00dc\u2019den Remziye Hisar\u2019a bekledi\u011fi g\u00fczel bir haber geliyor, 1962 senesinde bir Kimya Fak\u00fcltesi a\u00e7\u0131l\u0131yor\u2026 Remziye Hisar, Kimya Fak\u00fcltesi\u2019nde a\u00e7\u0131lan Analitik Kimya k\u00fcrs\u00fcs\u00fcn\u00fcn ba\u015f\u0131na ge\u00e7iyor ve burada bulunan asistanlara doktora ve ara\u015ft\u0131rmalar yapt\u0131r\u0131yor. <\/p>\n\n\n\n

Dar\u00fclmuallimat d\u00f6neminden beri \u00f6\u011fretme sevgisini hi\u00e7 kaybetmeden, Analitik Kimya k\u00fcrs\u00fcs\u00fcnde Profes\u00f6rl\u00fc\u011f\u00fcne devam ediyor ve 1991\u2019de T\u00fcbitak Hizmet \u00d6d\u00fcl\u00fc ald\u0131ktan 1 y\u0131l sonra 1992\u2019de vefat ediyor.<\/p>\n\n\n\n

Tam anlam\u0131yla bir Cumhuriyet Kad\u0131n\u0131 ve Kimya Tarihimizin \u00f6nc\u00fclerinden biri olan Remziye Hisar, bilime verdi\u011fi \u00f6nemin yan\u0131s\u0131ra edebiyata da \u00e7ok \u00f6nem verdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Ya\u015fam\u0131 boyunca yazm\u0131\u015f oldu\u011fu \u015fiirleri \u201cBir Kad\u0131n Sesi\u201d ad\u0131yla yay\u0131nl\u0131yor\u2026<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

\u201cBir Kad\u0131n Sesi\u2019ni tarihin i\u00e7inden duyabilmek i\u00e7in, bu sesi iyi dinlemek gerekiyor. Belki bu ses, ba\u015far\u0131ya ula\u015fmak i\u00e7in h\u00e2l\u00e2 erkeklerden daha fazla \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 gereken hemcinslerime yol g\u00f6sterici olur!\u201d<\/span><\/p><\/blockquote>\n\n\n\n

Me\u00e7hul\u00fc aramaktan heyecan duyan bilim kad\u0131nlar\u0131na\u2026<\/p><\/blockquote>\n\n\n\n